Pomnik 15 południk w Stargardzie

pomnik-15-stargardPomnik o nazwie „15 południk” jaki znajduje się w Stargardzie (woj. Zachodniopomorskie), to obiekt którego korzenie sięgają czasów międzywojennych a dokładniej lat 30 XX wieku. Ustawili go jeszcze mieszkańcy narodowości niemieckiej, którzy zasiedlali te okolice.

W późniejszych latach dodano do niego polską tablicę informacyjną. Pomnik ten znajduje się dokładnie na zachodniej stronie miasta na jego wylocie – czyli ulicy Szczecińskiej łączącej miasto ze Szczecinem.

Miejsce to oznacza dokładnie 15 stopni długości geograficznej wschodniej – czyli osi czasu środkowoeuropejskiego obowiązującego w okresie zimowym (czas ten jest liczony od ostatniej niedzieli miesiąca października do ostatniej niedzieli marca). Strefy tego czasu obowiązują od 1884 roku i niestety są nadal kontynuowane, przez co trzeba przestawiać zegarki dwa razy w roku.

Jest to kamień narzutowy (granitowy) w postaci obelisku z wpiętą tablicą informacyjną o tym obiekcie oraz na jego górze jest uwieńczony globus z siatką geograficzną wraz z teoretycznym wyobrażeniem południków i równoleżników. Niestety dokładna data ustawienia pomnika „15 południk” oraz sami inicjatorzy jak i wykonawcy tego miejsca nie są znani i wymienieni w żadnych źródłach.

Metalowa tablica informacyjna w języku polskim została dodana już oczywiście przez mieszkańców narodowości Polskiej w latach późniejszych. Być może miało to miejsce w roku 1996 kiedy był odnawiany dzięki działalności PTTK ze Stargardu – niestety nie ma nigdzie o tym wzmianek kiedy dokładnie pojawiła się wspomniana tablica – choć nie jest to w końcu aż tak ważne. Na tablicy jest napis ” Stargard Szczeciński – Tu przebiega 15-ty południk długości geograficznej wschodniej – 15-ty południk służy za podstawę do obliczania czasu strefy środkowo europejskiej”.

Pomnik 15 południk jest podobno ustawiony niedokładne co do faktycznej linii długości geograficznej wschodniej, bo o 220 metrów powinien być bliżej miasta od obecnego miejsca obelisku. Przyczyna złego ustawienia to faktycznie brak dokładności dawnych pomiarów geodezyjnych w czasach jego sytuowania, poprzez jeszcze niedokładne instrumenty geodezyjne – w końcu nie było wtedy satelity i GPS-ów.

Teren w około pomnika posiada miejsce do skromnego odpoczynku na ławce oraz koronuje go 6 kasztanowców rosnących w pół okręgu bardzo blisko tuż za nim.

Stargard dzięki temu, że przebiega przez 15 południk jest na trasie linii turystycznej o tej samej nazwie (szlak 15 południka). Także od tego miejsca przejęły nazwy przykładowo pobliskie rondo drogowe, osiedle mieszkalne czy klub turystki krajoznawczej działający w mieście.

Miejsce wydaje się, że zasługuje na większą uwagę i lepsze zagospodarowanie – bo mogło by się stać zdecydowanie większą ciekawostką turystyczną niż obecnie, bez wątpienia ma one jeszcze niewykorzystany potencjał jaki warto zagospodarować.

Dawniej pomnik wyglądał trochę inaczej. Globus jaki umocowany jest na górze był na zdecydowanie dłuższej rurze. Także płyta informacyjna była w języku niemieckim a dodatkowo była wmurowana w głaz i usztywniona śrubami – ślady widać do dzisiaj na głazie z boków obecnej tablicy. Także sam głaz stał frontalnie w otulinie z mniejszych kamieni polnych jak by na kopcu kamiennym – to zostało usunięte w późniejszych latach.

Mapa z lokalizacją pomnika „15 południk” w Stargardzie:

Zapraszamy do wspólnego zwiedzenia kolejnych miejsc w serwisie i następnych tematów.
 

Źródła opracowania: Wikipedia, morzeprzygody.eu, krajoznawcy.info.pl, fotopolska.eu, Stargard praktyczny przewodnik turystyczny – Jan Zenkner, Stargard klejnot na pomorskim szlaku – Jan Zenkner oraz Stargardzkie ABC – Edward Olszewski. Fotografie, tekst i film Active Tim

6 Komentarzy

  1. Jadwiga

    Mogli by przestawić ten pomnik na właściwe miejsce. Mimo że tam stoi od lat to fajnie jak by lokalizacja była prawidłowa. Też by się przydały tam ławki co najmniej dwie z oparciem. Miejsce 15 południka faktycznie mogło by być znacznie bardziej atrakcyjne gdyby o nie zadbać.

  2. Jendrzej

    Jeśli będzie jakość Państwa wpisów taka jak tego to stanę się bardzo oddanym fanem tej strony. Genialnie pokazana tematyka tego miejsca. nigdy wcześniej temu obiektowi się tak dokładnie nie przyglądałem jak teraz zacznę dzięki temu artykułowi.

  3. Wiking SZ

    Moim zdaniem mogli zrobić to trochę lepiej co do tej tablicy. A mianowicie zostawić starą niemiecką i wmontować nową Polską obok aby całość była spójna historycznie. Zawsze by to dodało jeszcze lepszego smaczku. Bardzo dobry wpis, czekam na następne.

  4. Marcin Różycki

    Nawet nie wiedziałem że to miejsce może mieć teoretyczny wpływ na zmianę czasu. Fajnie podsumowany temat. Może kiedyś w przyszłości odwiedzę to miejsce i zobaczę je naocznie jak to wygląda. Na pewno będę śledził nowe wpisy.

  5. Kryptonim Kawaki

    Wychodzi na to że po dawnym niemieckim pomniku zostały tylko już te kasztanowce oraz sam głaz. Pozostałe elementy w tym tablica, globus i podstawa są wymienione. Fajne miejsce ten 15 południk mogło by być na niedzielne spacery – ale aby tam było trochę ładniej i bardziej zadbane.

  6. Radiowy

    Tego o tym miejscu nie wiedziałem, bardzo ciekawa historia miejsca. Niby od lat towarzyszy mieszkańcom a jednak jest mało co znany. Trzeba patrzeć inaczej na to miejsca i je doceniać.

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany.

  • Miejsca wyglądają inaczej w zależności od pory roku i dnia. Świat też się zmienia, gdy coś staje się nieaktualne - powiadom nas a postaramy się to zaktualizować.